Nekropola stećaka Pliščica – Gatačko polje

Na obodu Gatačkog polja, u arealu Zborne gomile nalaze se četri zasebne grupe stećaka. Najveća a ujedno i najvažnija od njih nalazi se na lokalitetu Veliko groblje.

Na osnovu zapisa sa samih stećaka a i iz istorijskih izvora, utvrđeno je da je Veliko groblje korišćeno kao porodično groblje vlaških katunara Pliščića i datirano je u XIV i XV vijek.

„Vlasi Pliščići bili su smješteni na području oko Gacka, Samobora, Cernice i Rudina, sjeverno od područja Ljubomira i područja Trebinja. Glavno njihovo naselje bilo je Modrič (in villam de Pliesche in loco dicto Modrice). Inače, to je područje koje je ušlo u sastav srednjovjekovne bosanske države do 1373. Pliščići se prvi put pojavljuje u poznatim i očuvanim izvorima 1375. bave se karavanskom trgovinom i stočarstvom. Pliščići su u početku, kao i većina Vlaha koja je ušla u sastav Bosne teritorijalnim širenjima u XIV vijeku, bili vazali bosanskih vladara. Prema podatku iz 1382., njihov katunar Vukosav Pliščić bio je knez svih Vlaha u Bosanskom kraljevstvu (Volcoslauo Plescich comite vlacorum omnium domini regis Rassie et Bossine). Kasnije Pliščići postaju vazali Kosača, vojvode Sandalja Hranića i njegovih nasljednika. Septembra 1465. Vlasi Pliščići postaju vazali Osmanlija.“

Nekropola se nalazi na maloj uzvisini i sastoji se od dvadesetak stećaka. Stećaka, ima više vrsta a četiri velika sarkofaga dominiraju nekropolom. Većina stećaka u nekropoli je lijepo uređena i ukrašena geometrijskih figurama te prikazima iz svakodnevnog života, rata, lova, itd. Na zapadnoj strani nekropole nalazi se usamljen veliki sarkofag za koga se pretpostavlja da iz nekog razloga nije završen.

Centralno mjesto zauzima masivni spomenik knezu Vukosavu Pliščiću. Na samom stećku nema drugih ukrasa sem natpisa uklesanog u pet redova, na užoj strani sarkofaga. Natpis u transkripciji glasi –

A SE LEŽI KNENZb VUKOSAVb PLIŠČIĆb. PISA SRACINb VUKOSALIĆb

Prema starim zapisima, nekropola je bila daleko veća ali su stećci vremenom „izrazbijani i razvučeni“ pa su tako pojedini završili uzidani u crkve a spomenik Vignju Pliščiću, knezovom sinu, odnesen je 1963. godine u Zemljaski muzej u Sarajevu gdje je bio dio stalne postavke srednjovjekovne umjetnosti Bosne i Hercegovine.

Tekst: Jovan Vidaković

Fotografije: Jovan Vidaković i Igor Dutina

Comments

comments